Ten materiał dostępny jest wyłącznie dla subskrybentów

Masz już subskrypcję? Zaloguj się!

Depresja w schizofrenii

STOP depresji ODC. 7/10

Jakie są charakterystyczne objawy depresyjne w schizofrenii? Metody terapii na przykładzie studium przypadku.

 

Schizofrenia jest zaliczana do psychoz endogennych, co oznacza, że mechanizmy patogenetyczne są umiejscowione wewnątrz organizmu. Obraz kliniczny tej choroby jest niezwykle zróżnicowany. Objawy psychopatologiczne mogą się zmieniać wraz z długością choroby (Lieberman, Stroup, Perkins, 2006). Z uwagi na ich różnorodność oraz zmienną dynamikę przebiegu i niepewne rokowanie nadal stanowi wyzwanie dla klinicystów i badaczy (Cierpiałkowska, 2013). Najogólniej mówiąc, do jej podstawowych objawów należą zaburzenia myślenia i spostrzegania, dezorganizacja mowy i zachowania oraz niedostosowany i spłycony afekt (ICD-10, 2000). Jednym z istotnych symptomów psychopatologicznych w przebiegu psychoz są również zaburzenia nastroju – z drugiej strony w zaburzeniach depresyjnych też mogą być obecne zaburzenia psychotyczne

Głównym celem niniejszego tekstu jest charakterystyka objawów depresyjnych mogących występować w schizofrenii z uwzględnieniem ich specyfiki. Ponadto, celem artykułu jest prezentacja wybranych metod o udokumentowanych własnościach psychometrycznych ułatwiających ich diagnozę.

 

CHARAKTERYSTYKA KLINICZNA SCHIZOFRENII

Przewlekły charakter schizofrenii przyczynia się do różnorodnych trudności w życiu codziennym pacjenta oraz jego rodziny. Wpływa na funkcjonowanie poznawcze, społeczne i emocjonalne, przyczyniając się do obniżenia jakości życia osoby chorej, wywołując u niej ból i cierpienie.

Amerykańscy psychiatrzy Nancy Andreasen i Scott Olsen (1982) wyróżnili objawy pozytywne i negatywne schizofrenii, stanowiące skrajne bieguny. Objawy pozytywne związane są ze zniekształconą oceną rzeczywistości. Zalicza się do nich m.in. omamy, urojenia, zaburzenia myślenia, lęk, ale także zaburzenia spójności wypowiedzi i brak logiczności. Natomiast objawy negatywne, takie jak np. skłonność do wycofywania się z relacji, apatia, bierność, zubożenie treści wypowiedzi i uproszczenie jej struktury składniowej stanowią objawy deficytowe, polegające na ograniczeniu prawidłowych zachowań, ekspresji emocjonalnej i słownej. Badacze wiążą objawy negatywne z zaburzeniami językowymi, wśród których występuje ubóstwo mowy i dezorganizacja wypowiedzi (Andreasen, Olsen, 1982).

Wiele osób (według różnych szacunków nawet do 80%) cierpiących na schizofrenię przejawia również objawy depresyjne. Depresja jest stanem emocjonalnym, w którym występuje smutek, zniechęcenie, pesymizm i apatia. Jej łagodne nasilenie objawia się przeżywaniem przygnębienia w określonych sytuacjach i może pojawić się u każdego człowieka. Większe zaburzenia depresyjne należą do zaburzeń afektywnych, w których obserwuje się m.in. obniżony nastrój utrzymujący się przez większość dnia, nadmierną drażliwość, apatię, utratę zainteresowań, anhedonię, wzmożoną męczliwość, poczucie braku energii, obniżenie koncentracji uwagi i sprawności myślenia. Do objawów depresji należy również niska samoocena, obniżone poczucie własnej wartości, nadmierne poczucie winy oraz nawracające myśli o śmierci, myśli samobójcze bądź zachowania samobójcze (DSM-5, 2015). Objawy depresyjne w schizofrenii mogą stanowić objawy zwiastunowe psychozy, być częścią jej obrazu klinicznego lub występować w okresie remisji. Symptomy depresyjne zazwyczaj nasilają się wraz z narastającymi objawami schizofrenii i wraz z nią słabną, a więc ich występowanie różni się w zależności od etapu choroby (wczesny vs przewlekły) oraz stanu (ostry vs popsychotyczny). Depresja występująca przed ujawnieniem się psychozy nazwana jest prepsychotyczną, natomiast depresja popsychotyczna występuje po ustąpieniu ostrych objawów psychozy i stanowi reakcję na uświadomienie sobie szkód przez nią wywołanych oraz reakcją na dyskomfort związany z ujawnieniem się objawów psychopatologicznych. Popsychotyczne zaburzenia depresyjne charakteryzują się znacznym nasileniem anhedonii, obniżeniem nastroju, a także występowaniem lęku. Z kolei współwystępowanie zaburzeń lękowych w przebiegu depresji popsychotycznej może być powiązane z nasileniem myśli samobójczych (Lieberman i in., 2006).

W ostrych epizodach psychotycznych odsetek osób mających objawy depresyjne wynosi do 60%, podczas gdy w popsychotycznej schizofrenii wskaźniki od umiarkowanego do ciężkiego ich nasilenia wahają się od 20% w przewlekłej schizofrenii do 50% po leczeniu pierwszego epizodu. W badaniach podłużnych, w których mierzono objawy depresyjne u osób ze schizofrenią, potwierdzono, że znaczna część (nawet do 80%) pacjentów doświadcza klinicznie istotnego epizodu depresyjnego, szczególnie we wczesnej fazie choroby. Ich pojawienie się jest istotne w kontekście procesu leczenia (Upthegrove i in., 2010).

Osoby cierpiące na schizofrenię często są osobami bezrobotnymi, w trudnej sytuacji finansowej i złym stanie zdrowia fizycznego. Dodatkowo bardzo zubożone jest życie społeczne i towarzyskie. Zaburzenia związane z używaniem alkoholu i innych substancji psychoaktywnych są także powszechne, co wpływa na przebieg choroby (Thoma, Daum, 2013). Ponadto występowanie różny...

Pozostałe 80% treści dostępne jest tylko dla subskrybentów.

Subskrybuj

Pozostałe odcinki

Podobne materiały